سگ ها

خانواده سگ

وقتی ما ازسگ صحبت می کنیم معمولا منظورمان بیش از 100 نژاد سگ خانگی است. این نژادها از نظر جثه از سگ بزرگ دانمارکی تا چیهواهوی کوچک متفاوتند. اما جانورشناسان عبارت “خانواده سگ” را برای توصیف همه حیوانات متعلق به خانواده سگ در راسته گوشت خواران به کار می برند. خانواده ، نه تنها سگ خانگی، بلکه سگ های وحشی، گرگ ها، کایوت ها، شغال ها، و روباه ها را شامل می گردد.

تکامل سگ ها

خانواده سگ تاریخچه بلند و قابل توجهی داشته است. یکی از اجداد اولیه سگ جانور کوچک معروف به سینودیکتیس بود که حدود 35 میلیون سال پیش، می زیسته است. این حیوان راسو مانند، با بدنی قابل انعطاف و دمی بلند، پاهای کاملا کوتاه، و چنگال های گسترده روی پاهای کوتاه که قادر بود آن ها را بیرو بکشد. سینودیکتیس، مثل همه گوشتخواران ابتدایی، از هر جهت مشابه یک درخت زی بود. از سینودیکتیس و حیوانات مشابه آن اعضای جدید خانواده سگ، شامل سگ های اهلی، حاصلشدند.

سگ های اولیه به تدریج از اجداد درخت زی خود جدا شدند و در دشت های بار اقامت گزیدند؛ جایی که به صورت گروهی شکار می کردند. آن ها به منظور گرفتن دیگر حیوانات دشت باید سریع می بودند. از این رو، روی زمین، پاهایشان طوری بلند شدو بالا قرار گرفت که حیوانات روی پنجه شان حرکت کنند. انگشت شست هر پای جلویی و انگشت بزرگ هر پای عقبی اندازه اش کوچک شد. چنگال ها حالت تیزی نداشت و دیگر به درون کشیده نمی شد.

سگ ها هم مثل گربه ها برای بریدن رشته های سخت گوشت شکارشان دندان های پاره کننده دارند. اما بر خلاف گربه ها، اعضای خانواده سگ دندان های آسیای معینی را برای جویدن غذاهای سخت حفظ کرده اند. به خاطر این دندان های آسیا کننده، اعضای خانواده سگ امروزی نسبت به گربه تنوع غذایی بیشتری دارند. به عنوان مثال، روباه قرمز، حلزون، توت را به غذایش، یعنی جوندگان کوچک، اضافه می کند.

انواع سگ ها

سگ های اهلی

خانواده سگ برای انسان حیوانی دوست و همراهی مهم است، از این رو، نام لاتینی سگ های اهلی کانیس فامیلیاریس است. به این «دوست» بشریت، تعقیب شکار، کشیدن سورتمه و نگهبانی آموزش داده شدهاست.

مطابق فرضیه ای مورد قبول همگانی، سگ های اهلی احتمالا در اصل از یکی از گرگ های کوچک اوراسیا به وجود آمده است و با اعضای وحشی خانواده سگ ها در نژاد شریک است. اولین گرگهای اهلی شده احتمالا برای محافظت انسان ها و دام های آنها از گرگ های وحشی به کار گرفته شدند. سگ ها-وحشی یا اهلی- جس مالکانه نیرومندی دارند. وقتی در جایی اقامت می گزینند، از ورود بیگانگان ناراحت می شوند. سگ برای دفاع از خانه صاحبش خواهد جنگید. درست همان طور که گرگی وحشی غریبه ای را از لانه اش بیرون می راند.

حدود 400 نژاد سگ اهلی امروز در دنیا وجود دارند که 140 نژاد را باشگاه امریکایی کِنِل شناسایی کرده است. فقط در ایالات متحده به طور تخمینی 52 میلیون سگ به عنوان دست آموز نگهداری می شوند و بسیار بیش از آن، شکاری یا نیمه وحشی و بی صاحب هستند

گرگ ها

گرگ خاکستری، کانیس لوپوس و چندین گونه اش، بیش از هر پستاندار خشکی زی دیگری به غیر از انسان ها در منطقه ی وسیع تری از کره زمین انتشار یافته است. در هر منطقه قابل زندگی در نیمکره شمالی، به غیر از جنگل های گرمسیری و خشک ترین کویر ها، یافت می شود. بزرگترین گرگ های خاکستری در آلاسکا و کانادای غربی یافت می شوند؛ جایی که طول سر و بدنشان 100 تا 160 سانتیمتر است. کوچک ترین زیرگونه ها در خاور میانه و بالکان یافت می شوند. بقیه جمعیت ها در بخش هایی از روسیه، آسیا، اسپانیا، پرتغال، ایتالیا، لهستان، جمهوری چک، اسلواکی و اسکاندیناوی وجود دارند.

گرگ، این بزرگتری عضو خانواده سگ های زنده، در تعقیب شدن از طرف انسان ها سابقه طولانی دارد. به طور غیر عادلانه ای برای مردم بدخواه و خطرناک معرفی شده است، و به خاطر این که گهگاه دام های اهلی را شکار می کنند به دام افتاده، مسموم شده و در فعالیت های مطالعاتی دفع آفات به محض حضور،به آن ها تیر اندازی شده است. آن ها در جزایر بریتانیا در قرن هجدهم و در ژاپن در اوایل قرن بیستم به کلی نابود شدند. در اواسط قرن نوزدهم، در ایالات متحده از ساحل شرقی و دره اوهایو ناپدید شدند.

امروز در آمریکای شمالی گرگ ها در قطب شمال، آلاسکا،  شرق و غرب کانادا و شرق مینه سوتا و ویسکانسین یافت می شوند. تعداد کمی مجددا به پارک یلو استون و آیداهوی مرکزی آورده شدند و به سوی جنوب انتشار یافته اند. برخی از زیست شنان گرگ قرمز(کانیس روفوس) را زیرگونه ای از گرگ خاکستری می دانند، و بقیه آن را گونه ای جداگانه در نظر می گیرند. زمانی دربیشتر جنوب غرب و جنوب شرق آمریکا یافت می شدند، امروز منحصر به منطقه کوچکی در جنوب تکزاس است و در خطر انهدام، امروز بیشتر نمونه های زنده در شمار جمعیت های تکثیر در اسارت هستند.

جانورشناسان معتقدند که انواع گرگ آمریکای شمالی ( به غیر از گرگ قرمز) و اورپا و شرق آسیا نشان دهنده گونه ای با تنوع، سازگاری پذیری، و قابلیت تغییر بی نظیر است. رنگ آمیزی از جمعیت به جمعیت با رنگ «معمولی» قهوه ای روشن یا خاکستری با نوک سیاه موها در بخش های بالایی، و سفید زرد رنگ در روی پاها و و بخش هایی زیرین بدن متغیر است. نمونه های سفید خالص در برخی جمعیت ها در مناطق بی درخت قطبی و نمونه های تقریبا سیاه درجاهای دیگر یافت می شوند.

گرگ ها اجتماعی ترین گوشتخواران هستند که به صورت گروه های خانوادگی یا دسته های 5 تا 36 تایی زندگی و شکار می‌کنند. آنها در درجه اول شکارچی آهو،  گوزن، گوزن شمالی، گوزن آمریکای شمالی، گاو مشک و سایر پستانداران بزرگتر از خودشان هستند و آن ها را با همکاری در گروه شکار می‌کنند. نر وماده غالب یک گروه معمولا تنها اعضایی هستند که جفت گیری می‌کنند. اما بقیه در گروه مسئولیت هایی برای بچه ها را به عهده می‌گیرند. ماده‌ها بچه‌ها (معمولا هر بار حدود 6 بچه)را در پناهگاه‌های موجود در حفره‌های سنگی،تنه‌های خالی درختان، یا سوراخ‌های کنده شده در زمین به دنیا می آورند.

گرگ ها به ندرت به انسان‌ها حمله می‌کنند. در آمریکای شمالی، فقط 4 مورد مستند از حمله وجود داشته است که هیچ کدام منجر به مرگ نشده است. به طور معمول گرگ‌ها از هر گونه تماس با مردم دوری می‌کنن و داستان‌های حمله بسیار اغراق آمیز بوده است.

زندگی گرگ ها در قسمت‌هایی از قلمروشان با دشواری‌هایی روبه‌روست؛ به عنوان نمون، درایالات متحده و مکزیک، در معرض خطر است.

کایوت‌ها

کایوت (کانیس لاترانس) مثل نوعی کوچکتر ازگرگ است. با همان رنگ آمیزی خاکستری، همتن لکه ها، همان دم انبوه، و گوش‌های بلند ایستاده. ولی کایوت بسیار کوچک‌تر از گرگ خاکستری است. طول سر وبدن هم به ندرت بیش از 100 سانتی‌متر است، و حتی بزرگ‌ترین آن‌ها کمتر از 20 کیلوگرم وزن دارند.

کایوت در اصل زمانی منحصر به مناطق باز غرب امریکای شمالی بود و محدوده اش را زمان استقرار اولین اروپاییان در امریکا به طور قابل توجهی توسعه داده است. امروز در بیشتر امریکای شمالی، به انضمام مناطق پرجمعیت نیوانگلند فراوان است وبه سمت جنوب در امریکای مرکزی مرکزی انتشار یافته است. جانور شناسان فکر می‌کنند که کایوت ها از تجزیه جنگل های بزرگ به صورت درخت زار‌ها و مزارع، نیز از انقراض گرگ های رقیب سود برده اند. در برخی محل ها، به خصوص در شمال شرق، کایوت‌ها با باقی مانده جمعیت گرگ‌ها آمیزش کردند که نتیجه‌اش کایوت های بزرگ‌تر و سازگار‌تر از سایر جاها بود.

کایوت‌ها از غذاهای متنوع از قبیل موش، موشه کیسه دار، ماهی و حیوانات آبزی دیگر استفاده می‌کنند. با این که معمولا منفرد هستند، ممکن است چندین کایوت به صورت گروهی با هم جمع شوند تا پستانداران بزرگ را شکار یا از لاشه تغذیه کنند.گاهی از حیوانات اهلی ، مخصوصا گوسفند، تغذیه می‌کنند که این خود عامل نبردی وسیع برای کنترل تعدادشان بوده است. با این که کایوت ها در بعضی قسمت‌های قلمروشان از میان رفته‌اند. این کوشش‌ها معمولا ناکام مانده است.

شغال‌ها

شغال‌ها سگ های کوچک پر رنگ با دم بلند انبوه هستند. حیوانات برازنده، نیرومند و پر‌تحملی هستند که به آنها امکان می‌دهد به سرعت مسافت‌های زیادی را طی کنند.بالاترین سرعت دویدن آنها 55 کیلومتر در ساعت است.سه گونه فقط در آفریقا یافت می‌شود، یکی به نام شغال طلایی(کانیس اورئوس)، ساکن آفریقای شمالی، شبه جزیره بالکان، هندوستان، و سریلانکا است.

شغال ها همه نوع غذایی را می‌خورند-در حقیقت، تقریبا هر چیزی را که در دسترس باشد. آنها حس بویایی قوی دارند. در داخل و اطراف دهکده ها و شهر‌ها مثل آشغال برچین‌ها عمل می‌کنند. وقتی بیشتر در مناطق باز، به صورت گروهی شکار می‌کنند، گهگاه پستانداران بزرگی مثل آنتلوپ، گوسفند وبز را از پا در می‌اورند. شکارچیان منفرد به دنبال موش و سایر پستانداران کوچک می‌روند. غذای گیاهی نیز بخشی از غذایشان را تشکیل می‌دهد. شغال ها اغلب شیرها، پلنگ‌ها و ببر‌ها را دنبال می‌کنند و آنچع را پس از سیر شدن گوشتخواران بزرگ‌تر باقی می‌ماند، می‌خورند.

شغال میمومنی(کانیس سیمنسیس) متعلق به کوه‌های اتیوپی، گونه بسیار کمیابی است که به طور متوسط 11 سانتی‌متر طول دارد و بیستر از جوندگان کوچک تغذیه می کند.شغال پهلو راه راه کمی کوچک‌تر ( کانیس اداستوس) با راه راه کج روشن در هر پهلو بین دنده ها و کفل مشخص می‌شود. از جمهوری آفریقای جنوبی تا اتیوپی، مراکش و سنگال یافت می‌شود. شغال خوش قامت پشت سیاه(کانیس مزوملاس) که از افریقای جنوبی تا سودان  و یافت می‌شود، به رنگ قرمز با شکمی سفید مایل به زرد وپشت سیاه با خال های سفید یا خاکستری.

دینگو‌ها

دینگو(کانیس دینگو)، سگ بومی استرالیا، حیوان زرد مایل به قرمز به اندازه متوسط است که برخی از جانورشناسان آن را نوع وحشی سگ خانگی می‌دانند. دینگو تنها پستاندار وحشی بزرگ در استرالیاست که کیسه دار نیست. در نواحی پرجمعیت تر که دینگو به آسانی با سگ های اهلی آمیزش دارد، نژاد خالص دینگو به ندرت دیده می‌شود.

دینگو‌ها در جنگل‌ها و دشت های باز، به صورت دستههای کوچک، جفت جفت، یا به صورت منفرد شکار می‌کنند. شکارشان معمولا پستانداران کوچک ، مخصوصا خرگوش است، اما دینگوها به حیوانات بزرگ‌تر مثل والابی، کانگورو، و گهگاه به دام‌ها حمله می‌کنند و آن ها را می‌کشند. آن‌ها درشکاف سنگ های بیرون زده، درحفرههای زمینی، یاسوراخ تنه ‌های درخت لانه می‌سازند.ماده چهار یا پنج بچه به دنیا می‌آورد.

مشخص نیست چگونه دینگو در اصل به استرالیا آمده است. برای سال‌ها فرض بر این بود که این سگ مهاجر نسبتا اخیر به اقلیم جزیره بوده است؛ اما بقایای سنگواره ای نشان می‌دهد که شاید قدیمی‌تر از آن است که دانشمندان در ابتدا معتقد بودند. زیست شناسان بسیاری معتقدند دینگو قرن‌ها قبل به استرالیا وارد شده است.

وقتی مهاجران جدید به استرالیا آمدند، دینگو مشکل بزرگی نبود. ولی ورود خرگوش ها به طور چشم‌گیری وضع را عوض کرد. خرگوش ها افزایش یافتند و چند برابر شدند، همچنین دینگو ها که خرگوش شکار می‌کردند و بنابراین مطمئن از ذخیره غذایی ثابت بودند. متاسفانه، توجه دینگو به گوسفند و طیوری هم که مهاجران اروپایی وارد کردند، جلب شد.

استرالیایی های بومی هنوز دینگو را به عنوان غذا شکار می‌کنند. آن‌ها بچه دینگوها را هم در پناهگاه‌هایشان پیدا می‌کنند و به عنوان حیوان اهلی پرورش می‌دهند. آمیزش با سگ‌های اهلی گونه‌ها را به خطر انقراض تهدید می‌کند.

دُل‌ها

یکی از چشمگیرترین شکارچیان خانواده سگ دُل(کوآن آلپینوس) است که از جنوب سیبری و آسیای مرکزی تا هندوستان، شبه جزیره مالایا، سوماترا و جاوه یافت می‌شود. پوشش قرمز مشخص با سطح زیرین کم رنگ و دم بلند شبیه دم روباه دارد. حدوو 20 کیلوگرم وزن دارد، و گول تمام بدن (به انضمام دم) حدود 120 سانتی‌متر است. در هندوستان، دل ها در مناطق جنگلی یافت می‌شوند. جاهایی که جنگل وجود ندارد،حیوانات در مناطق باز ساکن می‌شوند.

وان دُل‌ها به صورت گروهی شکار می‌کنند. به خاطر حس بویایی نیرومندشان، دل‌ها قادرند شکار، معمولا پستانداران بزرگ تر از خودشان را دنبال کنند، و به کمک رایحه به اندازه کافی نزدیک شوند تا آن را ببینند. یکی از دل‌ها به عنوان نوعی «میرشکار» عمل می‌کنند. با پارس‌های بلند، گروه را در مسیر نگه می‌دارند و مانع پراکندگی آن‌ها میشود. زمانی که شکار در گوشه ای گیر افتاده است، دل‌ها آن را دوره می‌کنند و به زودی آن را از پا در می‌آورند. گوزن‌ها شکار مورد علاقه‌اند؛ اما آنتلوپ، خوک وحشی، گوسفند وحشی و بز نیز شکار می‌شوند. در هندوستان این مطلب شهرت دارد که دل‌ها گاهی به صورت گروهی برای شکار ببر جمع می‌شوند. گواه قطعی در این مورد وجود ندارد. اگر چه ببر‌ها و گروهای دل ممکن است گاهی اوقات بر سر مالکیت لاشه گوزن یا بزی بجنگند.

در فصل زاد و ولد گروه‌ها برای مدتی منحل می‌شوند. دل ماده پس از یک دوره آبستنی نه هفته ای، چهار تا شش بچه دارد. وقتی بچه ها از شیر گرفته می شوند، مدتی با غذای هضم شده‌ای که مادر بر میگرداند، تغذیه می‌شوند.

سگ های شکاری آفریقایی

سگ های شکاری آفریقایی (لیکوآن پیکتوس) نیز به صورت گروهی شکار می‌کنند. حیوان قوی ،با سری بزرگ، آرواره‌های قدرتمند و پاهای بلند است. تمام طول بدن آن 120 سانتی‌متر است. گوش های بلند بیضی شبیه گوش های کفتار دارد و به خاطر این ویژگی نام دیگر آن سگ کفتاری است. رنگ اصلی پوشش آن به معمولا به رنگ لاک متعلق به لاک پشت با خال‌های زرد، سیاه و لکه های سفید است.

آن‌ها در بیشتر قسمت‌های آفریقا، در جنوب صحرا ساکن هستند و در بیست تا شصت تایی آنتلوپ، بز کوهی آفریقایی و دیگر پستانداران دشت های بی درخت وعلفزار ها را شکارمیکنند. سگ ها همیشه در جا به جایی هستند و مسافت های زیادی سفر می‌کنند.

سگ شکاری آفریقایی، مثل گرگ و کایوت، حیوانی بسیار پر سر وصداست. اگر تعجب کند با عصبانیت پارس می‌کند. هنگام شب، گاهی اوقات صداهایی ایجاد می‌کند. اعضای یک گروه با زوزه‌هایی بیم خودشان ارتباط برقرار می‌کنند.

طی فصل جفت گیری، سگ ها درحفره های متروک آردوارک پناهگاهی درست می‌کنند که آن را تمیزو بزرگ‌تر می‌سازند. دوره آبستنی حدود دو ماه است و در هر وهله دو تا شش بچه می‌آورند. توله‌های سگ ‌های شکاری آفریقایی هم مثل دُل‌ها وقتی از شیر گرفته شوند، با غذای استفراغ شده تغذیه می‌شوند و به طور عجیبی در سن پایین در شکار شرکت می‌جویند.

روباه‌ها

روباه سابقه‌ای طولانی در زیرکی و جسارت داشته است. روباه در دوری کردن از دشمنانش و در دنبال کردن شکارش ماهر است. قربانیان آن خرگوش‌های صحرایی، خرگوش‌های خانگی، قرقاول، کبک، موش‌های خانگی و صحرایی، حفارها، و بره‌ها هستند. گاهی اوقات،غذایش را به قورباغه،سوسک، کرم، نرم تنان و خرچنگ تغییر می‌دهد.

روباه‌ها تقریبا انتشار جهانی دارند؛ هر جایی به غیر از استرالیاٰ، قطب جنوب و جزایر مختلف. آن ها به تعداد زیاد در نیمه شمالی دنیای جدید، همچنین در آفریقا، آسیا و اروپا یافت می‌شوند و با آب و هواهای بسیار متفاوت به خوبی سازگاری دارند. روباه‌ها اعضای مهم جانوران سرزمین های کویری آسیا، دشت های یخ زده قطب شمال و مناطق گرمسیری اند.

روباه قرمز معمولی. این شناخته ترین روباه (ولپس ولپس) در سرتاسر نیمکره شمابی یافت می‌شود. جثه اش در حدود سگ خانگی کوچک است، به رنگ قرمز مسی،با دم بلند انبوه و در انتها به رنگ سفید است. در نواحی جنگلی یا دشت های ناهموار زندگی می‌کند.روباه قرمز به خاطر خزش در ایالات متحده و کانادا پرورش داده می‌شود؛ جایی که با تنوع رنگ های بسیاری زاد و ولد می‌کند. در طبیعت، اگر چه از طرف کشاورزان و دامداران آزار دیده و به خاطر دریافت پاداش و نیز پوستش شکار شده است، بقای خودش را به عنوان موجودی سازگاری پذیر ثابت کرده است.

روباه خاکستری. به رنگ خاکستری، بابدن و دمی بلندتر از روباه قرمز است. روباه خاکستری(جنس اوروسیون) از شرق دریاچه های مرکزی آمریکا تا اقیانوس اطلس، در جنوب ایالات متحده و در مکزیک امریکای مرکزی و ونزوئلا یافت می‌شود. بیشتر شبگرد است. از خرگوش، موش وگهگاه پرندگان و خزندگان، گاهی اوقات از میوه‌ها و توت‌ها می‌خورد. روباه خاکستری تنها عضو خانواده سگ‌هاست که اغلب از درختان بالا می‌رود.

روباه قطب شمال. روباه قطب شمال (آلوپکس لگوپوس) به خاطر تغییر فصلی، رنگ پوشش بدنش قابل توجه استکه در تابستان، قهوه‌ای تیره تا خاکستری ور در زمستان ، سفید است. نوعی به نام روباه آبی در سرتاسر سال، خاکستری دودی یا خاکستری آبی رنگ است.

روباه قطب شمال درمناطق شمالی دوردست کره زمین در سرزمین های باز، بدون درخت یافت می‌شود. در تابستان، در سواحل یا دشت های وسیع شکار می‌کند. در زمستان، اغلب شکار را روی یخ جستجو می‌کند، فعالانه خرس‌های قطبی را دنبال می‌کند و پس‌مانده‌های شکار آن‌ها را می‌خورد. در آلاسکا، روباه قطب شمال حامل هاری است.

این کوچک‌ترین سگ سان(فنکوس زردا) در صحرا و مناطق کویری دیگر شمال  آفریقا، مصر و سودان یافت می‌شود. فِنِک حیوان کوچک برازنده ای حدود 40 سانتی‌متر طول، با دمی به اندازه 30 سانتی‌متر است. گوش‌های بزرگ ایستاده‌اش ظاهری زیرک و شنوایی فوق‌العاده‌ای به آن می‌دهد و کمک می‌کند تا حرارت بدن را کاهش میدهد. این روباه در ماسه حفره ایجاد می‌کند و به قدری سریع حفره می‌کند می‌تواند از دست شکارچیانش فرار کند. شبگرد است، و گرمای روز را به‌صورت گرد شده در حفره‌های زیرزمینی می‌گذراند. روباه در واقع، تمام آب مورد نیازش را از شکارش تامین می‌کند.

روباه‌های دیگر در مناطق مجزای وسیع دنیا ساکن می‌شوند. در میان دیگر روباه‌ها، روباه شنی تبتی با گوش‌ها ودم کوتاه غیر عادی؛ روباه هندی کوچک؛ روباه راپل که در مصر یافت می‌شود؛ روباه شنی آفریقای جنوبی؛ و چهارگونه از روباه‌های آمریکای جنوبی وجود دارند.

منبع:

کتاب پستانداران از مجموعه دانش روز برای همه. انتشارات علمی و فرهنگی

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *